Migracja a tłuste produkty – realne zagrożenia dla pączków

Choć celuloza uchodzi za materiał naturalny i zrównoważony, w przypadku tłustej żywności kluczowym ryzykiem pozostaje migracja substancji chemicznych z opakowania do produktu. Unijne przepisy, w tym 1935/2004/WE, wymagają, by materiały do kontaktu z żywnością nie przekraczały dopuszczalnych limitów migracji (m.in. 10 mg/dm² dla migracji globalnej).

Tłuszcz silnie zwiększa przenikanie związków chemicznych z opakowań do żywności. Badania prowadzone w laboratoriach analizujących materiały FCM, np. SGS Polska, wykorzystują modelowe płyny imitujące tłuszcze (izooktan, etanol 95%), aby odwzorować warunki przechowywania pączków czy faworków orazocenić, czy opakowanie papierowe jest bezpieczne w realnych warunkach przechowywania produktów smażonych w głębokim tłuszczu. W przypadku wyrobów tłustych migracja może być wyższa, ponieważ tłuszcz ułatwia przenikanie związków chemicznych nawet z naturalnych materiałów celulozowych.

Dodatkowe ryzyko stwarzają nadruki. Farby drukarskie zawierają substancje takie jak fotoinicjatory (np. benzofenon, ITX), które mogą przenikać do żywności przez kontakt bezpośredni, penetrację lub fazę gazową. W przeszłości substancje te wielokrotnie wykrywano w produktach spożywczych, zwłaszcza zawierających tłuszcz, co skutkowało powiadomieniami w systemie RASFF. Składniki farb UV, farb offsetowych oraz lakierów mogą stanowić zagrożenie, jeśli nie są odpowiednio kontrolowane i izolowane od żywności. 

Tektura z recyklingu – ekologiczna, ale czy zawsze bezpieczna

Opakowania z recyklingowanej tektury są ważnym elementem gospodarki o obiegu zamkniętym, a poziom recyklingu papieru i tektury w Europie sięga ok. 71%. Jednocześnie procesy odzysku nie eliminują całkowicie pozostałości drukarskich, barwników, klejów czy olejów mineralnych. W efekcie makulatura, z której powstają nowe opakowania, może zawierać zanieczyszczenia obce. 

Potencjalne zagrożenie potwierdziły już kilka lat temu wyniki projektu SoLaPack realizowanego wspólnie w ramach inicjatywy badawczej CORNET przez ośrodki naukowe z Polski, Niemiec i Belgii. W wyniku analiz stwierdzono, że w materiałach celulozowych mogą występować „substancje krytyczne” – benzofenon, bisfenol A, ftalany i oleje mineralne – w ilościach sięgających nawet 1000 mg/kg. Co istotne, projekt wskazywał dwa główne źródła ich obecności: 

1. materiały z recyklingu zawierające resztki farb, lakierów i klejów,
2. świeżo nanoszone warstwy drukarskie i lakiernicze.

Z uwagi na wysoką zawartość tłuszczu pączki stanowią grupę szczególnego ryzyka, ponieważ tłuszcz zwiększa mobilność tych substancji w strukturach papieru.

Nowe regulacje (PPWR) i praktyczne wskazówki dla branży cukierniczej

Nowe rozporządzenie PPWR (2025) utrzymuje obowiązek ograniczania substancji niebezpiecznych i wprowadza limity dotyczące PFAS w opakowaniach kontaktowych do żywności, co ma znaczenie także dla papierów i tektur barierowych używanych do wyrobów tłustych. Dodatkowo precyzuje wymogi recyklingowalności i dokumentowania zgodności przez producentów, co wpłynie na rynek opakowań cukierniczych. 

Rekomendacje:

• dla producentów i cukierni: stosować wyłącznie opakowania z deklaracją zgodności dla żywności tłustej (FATTY FOOD), unikać druków w kontakcie bezpośrednim, stosować papier tłuszczoodporny jako przekładki;
• dla konsumentów: nie przechowywać pączków w cienkich, zadrukowanych torbach bez warstwy oddzielającej, zwłaszcza przez dłuższy czas.

Podsumowanie

Tłusty Czwartek to święto pączków, ale ich opakowania powinny spełniać najwyższe wymagania bezpieczeństwa. Migracja substancji z papieru i tektury – szczególnie zadrukowanej i recyklingowanej – może stanowić realne ryzyko, potwierdzone w badaniach laboratoryjnych. Odpowiedzialny dobór opakowań to klucz do ochrony zdrowia konsumentów i jakości tradycyjnych wypieków.