System kaucyjny w Polsce wchodzi w decydującą fazę. Po uruchomieniu mechanizmu w październiku 2025 r. i trwającym do końca roku okresie przejściowym, od 1 stycznia 2026 r. zaczynają obowiązywać pełne i docelowe zasady funkcjonowania systemu. Dla producentów napojów, firm pakujących oraz sieci handlowych oznacza to koniec elastycznego wdrażania i początek egzekwowania obowiązków wynikających z ustawy.

Najważniejszą zmianą jest zakończenie równoległego obrotu opakowaniami z kaucją i bez niej. Od początku 2026 r. na rynek mogą być wprowadzane wyłącznie napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym i oznaczonych odpowiednim symbolem. Sprzedaż produktów bez oznaczenia będzie dopuszczalna jedynie do wyczerpania zapasów wyprodukowanych wcześniej, co w praktyce wymusza pełne dostosowanie linii pakujących, etykiet i logistyki.

System obejmuje butelki z tworzyw sztucznych do 3 litrów, puszki aluminiowe do 1 litra oraz – w kolejnych etapach – butelki szklane wielokrotnego użytku. Kaucja jest doliczana przy zakupie napoju i zwracana konsumentowi przy oddaniu pustego opakowania, bez konieczności okazywania paragonu. Sklepy o powierzchni powyżej 200 m² mają obowiązek przyjmowania opakowań i wypłaty kaucji, natomiast mniejsze placówki mogą przystępować do systemu dobrowolnie.

Z perspektywy producentów kluczowe znaczenie ma zakończenie „miękkiego” okresu wdrożeniowego. Od 2026 r. wymagane jest osiągnięcie określonych poziomów zbiórki opakowań wprowadzanych na rynek. Niewywiązanie się z tych obowiązków będzie skutkować naliczeniem opłaty produktowej za każdy brakujący kilogram. Dodatkowe sankcje finansowe przewidziano dla podmiotów, które nie przystąpią do systemu poprzez umowę z operatorem.

Zmiany te mają bezpośredni wpływ na procesy pakowania i projektowania opakowań. Oznaczenie systemu kaucyjnego staje się elementem obowiązkowym, podobnie jak dostosowanie kodów i parametrów opakowań do automatycznej identyfikacji w punktach zbiórki. W praktyce oznacza to konieczność ścisłej współpracy producentów z dostawcami opakowań, drukarniami etykiet oraz operatorami systemu.

Zakończenie okresu przejściowego oznacza, że system kaucyjny przestaje być projektem wdrożeniowym, a staje się stałym elementem rynku opakowań w Polsce. Dla branży dozowania, pakowania i logistyki to trwała zmiana, która w kolejnych latach będzie wpływać zarówno na konstrukcję opakowań, jak i organizację całych łańcuchów dostaw.

Warto jednocześnie podkreślić, że zakończenie okresu przejściowego nie oznacza natychmiastowej możliwości pełnej oceny skuteczności systemu kaucyjnego. Zarówno administracja publiczna, jak i operatorzy systemu wskazują, że realne wyniki wdrożenia — w tym poziomy zwrotów, sprawność logistyki oraz zachowania konsumentów — będą widoczne dopiero po kilku kwartałach funkcjonowania systemu w pełnym zakresie. Pierwsze miesiące 2026 r. będą w praktyce okresem stabilizacji, w którym rynek będzie dostosowywał się do jednolitych zasad, a system zbierze wystarczającą ilość danych, by móc rzetelnie ocenić jego efektywność operacyjną i środowiskową.

Więcej o zasadach działania sytemu kaucyjnego w artykule: System kaucyjny – test dla branży opakowań i konsumentów – Ważenie, Dozowanie, Pakowanie